اضطراب رأى و عدم استقامت در آن است - از شعب تهوّر است كه در عرف ، استعمال مىشود در جهل ؛ « فلان سفيه ، اى : جاهل عن الحقّ ، مستخفّ به » « 15 » . و به اعتقاد اهل حكمت ، كامل مىگردد اخلاق حسنه در نفس انسان ، وقتى كه حاصل شود جميع شعب قواى ثلاثهء آن - كه شهوت و غضب و ادراك است - بر نهج اعتدال و توسّط در انسان ؛ و ظاهر مىگردد اخلاق ذميمه در نفس انسان ، وقتى كه قواى ثلاثه ، از حدّ اعتدال تجاوز نموده ، به افراط يا تفريط مايل گردند و مؤدّى به انشعاب اخلاق ذميمه شوند . و به مشرب عرفاء الهيّين ، اخلاق حسنه در نفس انسانيّه ، اشعّهء انوار صفات كماليّهء الهيّه‌اند كه فطرى نفس انسان كامل و نفوس كاملهء اهل عصمت عليهم السّلام و سعدا و شيعيان ايشانند ؛ چنان‌كه در باب « حسن خلق » در همين منهج تحقيق كرده آمد . پس حلم نيز [ كه ] از اخلاق حسنه است ، نورى است از اشعّهء انوار صفت حلم الهى كه مودّع « 16 » است در نفوس حضرات ائمّهء هدى عليهم السّلام و بزرگان دين و سعداء ؛ چنان‌كه حضرت امام ص مىفرمايد : حلم ، چراغ خداوندى است كه مستضيء مىشود به آن صاحبش به سوى قرب جوار پروردگار ؛ زيرا كه اشعّهء انوار صفات كماليّهء الهيّه كه در نفوس بزرگان دين مودّع است ، مىكشاند صاحب خود را به سوى اصل و مبدإ خود ، و مىرساند او را به قرب جوار حضرت خداوند ، كه : « كلّ شىء يرجع الى اصله » « 17 » . و نور سراج حلم كه ظهور صفت حلم خداوندى است در نفس انسان ، باعث مىشود اعتدال قوّهء غضبيّه را در انسان ، و منع مىنمايد او را از ميل كردن به حدّ افراط و تفريط تهوّر و جبن

--> ( 15 ) - فلان شخص سفيه است يعنى حق را نمىداند و آن را سبك مىشمارد . ( 16 ) - سپرده شده ، قرار داده شده ( 17 ) - به منهج حاضر ، صفحهء 207 سطر 15 و صفحهء 208 سطر 1 رجوع شود .